Skip to contentSkip to conversation

board: verdin-imx8mp: ddr updates

PATCH In review Marcel Ziswiler 3 participants 12 messages Apr 3, 2023 – Apr 4, 2023 Arm i.MX and Layerscape

lore
Share & tools
lore
#0 lore raw

v2 cover board: verdin-imx8mp: ddr updates

From: Marcel Ziswiler <[email protected]>

This series contains the following DDR updates:

- update ddrc config for different lpddr4 memories
- fix lpddr4 refresh timing
- update lpddr4 configuration and training
- compact slight different lpddr4 configuration
- change prints in spl_dram_init function

Changes in v2:
- Use puts rather than printf in the SPL as suggested by Fabio. Thanks!

Emanuele Ghidoli (5):
board: verdin-imx8mp: update ddrc config for different lpddr4 memories
board: verdin-imx8mp: fix lpddr4 refresh timing
board: verdin-imx8mp: update lpddr4 configuration and training
board: verdin-imx8mp: compact slight different lpddr4 configuration
board: verdin-imx8mp: change prints in spl_dram_init function

 board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.c | 423 ++++----------------
 board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.h |  11 +
 board/toradex/verdin-imx8mp/spl.c           |  19 +-
 3 files changed, 106 insertions(+), 347 deletions(-)
 create mode 100644 board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.h
Signature · 1 line
2.36.1
#1 lore raw

PATCH v2 1/5 board: verdin-imx8mp: update ddrc config for different lpddr4 memories

From: Emanuele Ghidoli <[email protected]>

Add support to Verdin IMX8MP V1.1B SKU which uses MT53E1G32D2FW-046 WT:B memory.
Compared to the 8 GB memory (MT53E2G32D4NQ-046 WT:A) used on Verdin IMX8MP V1.0A it has 16 row addresses instead of 17. In fact, the new memory, is a 2 GB/rank memory. The 8 GB memory is a 4 GB/rank memory.

Manually tweaking Host Interface addresses vs LPDDR4 signals mapping it is possible to have a single configuration working with both memories:
- Old configuration: HIF bit 30 -> rank, HIF bit 29 -> Row 16
- New configuration: HIF bit 29 -> rank, HIF bit 30 -> Row 16

With this change the memory space from the host processor is contiguous for both the configurations and the correct memory size is computed using get_ram_size() at runtime.

Support for single rank memories still works thanks to the fact dual ranks training fails (ddr_init->ddr_cfg_phy) toward single rank memories.

---

(no changes since v1)

 board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.c | 4 ++--
 board/toradex/verdin-imx8mp/spl.c           | 5 ++---
 2 files changed, 4 insertions(+), 5 deletions(-)
board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.c +2 -2
index 3e00d9b51e1..314b74e7df2 100644
@@ -55,13 +55,13 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d4001c4, 0x1 },
 	{ 0x3d4000f4, 0xc99 },
 	{ 0x3d400108, 0x9121c1c },
-	{ 0x3d400200, 0x18 },
+	{ 0x3d400200, 0x17 },
 	{ 0x3d40020c, 0x0 },
 	{ 0x3d400210, 0x1f1f },
 	{ 0x3d400204, 0x80808 },
 	{ 0x3d400214, 0x7070707 },
 	{ 0x3d400218, 0x7070707 },
-	{ 0x3d40021c, 0xf07 },
+	{ 0x3d40021c, 0xf08 },
 	{ 0x3d400250, 0x1705 },
 	{ 0x3d400254, 0x2c },
 	{ 0x3d40025c, 0x4000030 },
board/toradex/verdin-imx8mp/spl.c +2 -3
index ea99e370850..7b383cc0d53 100644
@@ -34,11 +34,10 @@ int spl_board_boot_device(enum boot_device boot_dev_spl)
 void spl_dram_init(void)
 {
 	/*
-	 * try configuring for quad die, dual rank aka 8 GB falling back to
-	 * dual die, single rank aka 1 GB (untested), 2 GB or 4 GB if it fails
+	 * Try configuring for dual rank memory falling back to single rank
 	 */
 	if (ddr_init(&dram_timing)) {
-		printf("Quad die, dual rank failed, attempting dual die, single rank configuration.\n");
+		printf("Dual rank failed, attempting single rank configuration.\n");
 		ddr_init(&dram_timing2);
 	}
 }
Signature · 1 line
2.36.1
#2 lore raw

PATCH v2 1/5 board: verdin-imx8mp: update ddrc config for different lpddr4 memories

Quoted 17 lines

From: Emanuele Ghidoli <[email protected]>
Add support to Verdin IMX8MP V1.1B SKU which uses MT53E1G32D2FW-046 WT:B memory.
Compared to the 8 GB memory (MT53E2G32D4NQ-046 WT:A) used on Verdin IMX8MP V1.0A it has 16 row addresses instead of 17. In fact, the new memory, is a 2 GB/rank memory. The 8 GB memory is a 4 GB/rank memory.
Manually tweaking Host Interface addresses vs LPDDR4 signals mapping it is possible to have a single configuration working with both memories:
- Old configuration: HIF bit 30 -> rank, HIF bit 29 -> Row 16
- New configuration: HIF bit 29 -> rank, HIF bit 30 -> Row 16
With this change the memory space from the host processor is contiguous for both the configurations and the correct memory size is computed using get_ram_size() at runtime.
Support for single rank memories still works thanks to the fact dual ranks training fails (ddr_init->ddr_cfg_phy) toward single rank memories.

Quoted 2 lines

Applied to u-boot-imx, next, thanks !

Best regards,
Stefano Babic

Signature · 5 lines
=====================================================================
DENX Software Engineering GmbH,        Managing Director: Erika Unter  
HRB 165235 Munich,   Office: Kirchenstr.5, 82194 Groebenzell, Germany
Phone: +49-8142-66989-53 Fax: +49-8142-66989-80 Email: [email protected]
=====================================================================
#3 lore raw

PATCH v2 2/5 board: verdin-imx8mp: fix lpddr4 refresh timing

In reply to Marcel Ziswiler

From: Emanuele Ghidoli <[email protected]>

Change tRFCmin (tRFCab) from 280 ns to 380 ns to be compliant with current and futures memories.

Fixes 2bc2f817cea7 ("board: toradex: add verdin imx8m plus support")

---

(no changes since v1)

 board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.c | 24 ++++++++++-----------
 1 file changed, 12 insertions(+), 12 deletions(-)
board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.c +12 -12
index 314b74e7df2..58278d2150a 100644
@@ -21,7 +21,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d400000, 0xa3080020 },
 	{ 0x3d400020, 0x1303 },
 	{ 0x3d400024, 0x1e84800 },
-	{ 0x3d400064, 0x7a0118 },
+	{ 0x3d400064, 0x7a017c },
 	{ 0x3d400070, 0x61027f10 },
 	{ 0x3d400074, 0x7b0 },
 	{ 0x3d4000d0, 0xc00307a3 },
@@ -39,7 +39,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d40011c, 0x501 },
 	{ 0x3d400130, 0x20800 },
 	{ 0x3d400134, 0xe100002 },
-	{ 0x3d400138, 0x120 },
+	{ 0x3d400138, 0x184 },
 	{ 0x3d400144, 0xc80064 },
 	{ 0x3d400180, 0x3e8001e },
 	{ 0x3d400184, 0x3207a12 },
@@ -77,7 +77,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d402020, 0x1001 },
 	{ 0x3d402024, 0x30d400 },
 	{ 0x3d402050, 0x20d000 },
-	{ 0x3d402064, 0xc001c },
+	{ 0x3d402064, 0xc0026 },
 	{ 0x3d4020dc, 0x840000 },
 	{ 0x3d4020e0, 0x330000 },
 	{ 0x3d4020e8, 0x660048 },
@@ -92,7 +92,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d40211c, 0x301 },
 	{ 0x3d402130, 0x20300 },
 	{ 0x3d402134, 0xa100002 },
-	{ 0x3d402138, 0x1d },
+	{ 0x3d402138, 0x27 },
 	{ 0x3d402144, 0x14000a },
 	{ 0x3d402180, 0x640004 },
 	{ 0x3d402190, 0x3818200 },
@@ -102,7 +102,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d403020, 0x1001 },
 	{ 0x3d403024, 0xc3500 },
 	{ 0x3d403050, 0x20d000 },
-	{ 0x3d403064, 0x30007 },
+	{ 0x3d403064, 0x3000a },
 	{ 0x3d4030dc, 0x840000 },
 	{ 0x3d4030e0, 0x330000 },
 	{ 0x3d4030e8, 0x660048 },
@@ -117,7 +117,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d40311c, 0x301 },
 	{ 0x3d403130, 0x20300 },
 	{ 0x3d403134, 0xa100002 },
-	{ 0x3d403138, 0x8 },
+	{ 0x3d403138, 0xa },
 	{ 0x3d403144, 0x50003 },
 	{ 0x3d403180, 0x190004 },
 	{ 0x3d403190, 0x3818200 },
@@ -1841,7 +1841,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d400000, 0xa1080020 },
 	{ 0x3d400020, 0x1303 },
 	{ 0x3d400024, 0x1e84800 },
-	{ 0x3d400064, 0x7a0118 },
+	{ 0x3d400064, 0x7a017c },
 	{ 0x3d400070, 0x61027f10 },
 	{ 0x3d400074, 0x7b0 },
 	{ 0x3d4000d0, 0xc00307a3 },
@@ -1859,7 +1859,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d40011c, 0x501 },
 	{ 0x3d400130, 0x20800 },
 	{ 0x3d400134, 0xe100002 },
-	{ 0x3d400138, 0x120 },
+	{ 0x3d400138, 0x184 },
 	{ 0x3d400144, 0xc80064 },
 	{ 0x3d400180, 0x3e8001e },
 	{ 0x3d400184, 0x3207a12 },
@@ -1897,7 +1897,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d402020, 0x1001 },
 	{ 0x3d402024, 0x30d400 },
 	{ 0x3d402050, 0x20d000 },
-	{ 0x3d402064, 0xc001c },
+	{ 0x3d402064, 0xc0026 },
 	{ 0x3d4020dc, 0x840000 },
 	{ 0x3d4020e0, 0x330000 },
 	{ 0x3d4020e8, 0x660048 },
@@ -1912,7 +1912,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d40211c, 0x301 },
 	{ 0x3d402130, 0x20300 },
 	{ 0x3d402134, 0xa100002 },
-	{ 0x3d402138, 0x1d },
+	{ 0x3d402138, 0x27 },
 	{ 0x3d402144, 0x14000a },
 	{ 0x3d402180, 0x640004 },
 	{ 0x3d402190, 0x3818200 },
@@ -1922,7 +1922,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d403020, 0x1001 },
 	{ 0x3d403024, 0xc3500 },
 	{ 0x3d403050, 0x20d000 },
-	{ 0x3d403064, 0x30007 },
+	{ 0x3d403064, 0x3000a },
 	{ 0x3d4030dc, 0x840000 },
 	{ 0x3d4030e0, 0x330000 },
 	{ 0x3d4030e8, 0x660048 },
@@ -1937,7 +1937,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d40311c, 0x301 },
 	{ 0x3d403130, 0x20300 },
 	{ 0x3d403134, 0xa100002 },
-	{ 0x3d403138, 0x8 },
+	{ 0x3d403138, 0xa },
 	{ 0x3d403144, 0x50003 },
 	{ 0x3d403180, 0x190004 },
 	{ 0x3d403190, 0x3818200 },
Signature · 1 line
2.36.1
#4 lore raw

PATCH v2 2/5 board: verdin-imx8mp: fix lpddr4 refresh timing

Quoted 6 lines

From: Emanuele Ghidoli <[email protected]> Change tRFCmin (tRFCab) from 280 ns to 380 ns to be compliant with current and futures memories.

Fixes 2bc2f817cea7 ("board: toradex: add verdin imx8m plus support")

Applied to u-boot-imx, next, thanks !

Best regards,
Stefano Babic

Signature · 5 lines
=====================================================================
DENX Software Engineering GmbH,        Managing Director: Erika Unter  
HRB 165235 Munich,   Office: Kirchenstr.5, 82194 Groebenzell, Germany
Phone: +49-8142-66989-53 Fax: +49-8142-66989-80 Email: [email protected]
=====================================================================
#5 lore raw

PATCH v2 3/5 board: verdin-imx8mp: update lpddr4 configuration and training

In reply to Marcel Ziswiler

From: Emanuele Ghidoli <[email protected]>

Update LPDDR4 configuration and training using updated spreadsheet and tools from NXP using data from previous spreadsheet and verified toward datasheet:
- MX8M_Plus_LPDDR4_RPA_v9.xlsx
- mscale_ddr_tool_v3.30.exe

From:
https://community.nxp.com/t5/i-MX-Processors-Knowledge-Base/i-MX-8M-Family-DDR-Tool-Release/ta-p/1104467

Some register values differ due to these fixes/modifications:

- corrected calculation of T_CKPDX parameter (equal to tCKCKEH for LPDDR4)
- corrected ECC related items, none of which affect normal operation when ECC is not enabled
- corrected formula for calculation of tRTP in cell D122

---

(no changes since v1)

 board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.c | 49 +++++++++++----------
 1 file changed, 25 insertions(+), 24 deletions(-)
board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.c +25 -24
index 58278d2150a..4f0bbe6ce16 100644
@@ -22,8 +22,8 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d400020, 0x1303 },
 	{ 0x3d400024, 0x1e84800 },
 	{ 0x3d400064, 0x7a017c },
-	{ 0x3d400070, 0x61027f10 },
-	{ 0x3d400074, 0x7b0 },
+	{ 0x3d400070, 0x7027f90 },
+	{ 0x3d400074, 0x790 },
 	{ 0x3d4000d0, 0xc00307a3 },
 	{ 0x3d4000d4, 0xc50000 },
 	{ 0x3d4000dc, 0xf4003f },
@@ -31,12 +31,12 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d4000e8, 0x660048 },
 	{ 0x3d4000ec, 0x160048 },
 	{ 0x3d400100, 0x2028222a },
-	{ 0x3d400104, 0x807bf },
+	{ 0x3d400104, 0x8083f },
 	{ 0x3d40010c, 0xe0e000 },
 	{ 0x3d400110, 0x12040a12 },
 	{ 0x3d400114, 0x2050f0f },
 	{ 0x3d400118, 0x1010009 },
-	{ 0x3d40011c, 0x501 },
+	{ 0x3d40011c, 0x502 },
 	{ 0x3d400130, 0x20800 },
 	{ 0x3d400134, 0xe100002 },
 	{ 0x3d400138, 0x184 },
@@ -53,9 +53,10 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d4001b0, 0x11 },
 	{ 0x3d4001c0, 0x1 },
 	{ 0x3d4001c4, 0x1 },
-	{ 0x3d4000f4, 0xc99 },
-	{ 0x3d400108, 0x9121c1c },
+	{ 0x3d4000f4, 0x799 },
+	{ 0x3d400108, 0x9121b1c },
 	{ 0x3d400200, 0x17 },
+	{ 0x3d400208, 0x0 },
 	{ 0x3d40020c, 0x0 },
 	{ 0x3d400210, 0x1f1f },
 	{ 0x3d400204, 0x80808 },
@@ -89,7 +90,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d402110, 0x2040202 },
 	{ 0x3d402114, 0x2030202 },
 	{ 0x3d402118, 0x1010004 },
-	{ 0x3d40211c, 0x301 },
+	{ 0x3d40211c, 0x302 },
 	{ 0x3d402130, 0x20300 },
 	{ 0x3d402134, 0xa100002 },
 	{ 0x3d402138, 0x27 },
@@ -98,7 +99,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d402190, 0x3818200 },
 	{ 0x3d402194, 0x80303 },
 	{ 0x3d4021b4, 0x100 },
-	{ 0x3d4020f4, 0xc99 },
+	{ 0x3d4020f4, 0x599 },
 	{ 0x3d403020, 0x1001 },
 	{ 0x3d403024, 0xc3500 },
 	{ 0x3d403050, 0x20d000 },
@@ -114,7 +115,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d403110, 0x2040202 },
 	{ 0x3d403114, 0x2030202 },
 	{ 0x3d403118, 0x1010004 },
-	{ 0x3d40311c, 0x301 },
+	{ 0x3d40311c, 0x302 },
 	{ 0x3d403130, 0x20300 },
 	{ 0x3d403134, 0xa100002 },
 	{ 0x3d403138, 0xa },
@@ -123,7 +124,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	{ 0x3d403190, 0x3818200 },
 	{ 0x3d403194, 0x80303 },
 	{ 0x3d4031b4, 0x100 },
-	{ 0x3d4030f4, 0xc99 },
+	{ 0x3d4030f4, 0x599 },
 	{ 0x3d400028, 0x0 },
 };
 
@@ -1700,15 +1701,15 @@ struct dram_cfg_param ddr_phy_pie[] = {
 	{ 0x400d7, 0x20b },
 	{ 0x2003a, 0x2 },
 	{ 0x200be, 0x3 },
-	{ 0x2000b, 0x7d },
+	{ 0x2000b, 0x465 },
 	{ 0x2000c, 0xfa },
 	{ 0x2000d, 0x9c4 },
 	{ 0x2000e, 0x2c },
-	{ 0x12000b, 0xc },
+	{ 0x12000b, 0x70 },
 	{ 0x12000c, 0x19 },
 	{ 0x12000d, 0xfa },
 	{ 0x12000e, 0x10 },
-	{ 0x22000b, 0x3 },
+	{ 0x22000b, 0x1c },
 	{ 0x22000c, 0x6 },
 	{ 0x22000d, 0x3e },
 	{ 0x22000e, 0x10 },
@@ -1842,8 +1843,8 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d400020, 0x1303 },
 	{ 0x3d400024, 0x1e84800 },
 	{ 0x3d400064, 0x7a017c },
-	{ 0x3d400070, 0x61027f10 },
-	{ 0x3d400074, 0x7b0 },
+	{ 0x3d400070, 0x7027f90 },
+	{ 0x3d400074, 0x790 },
 	{ 0x3d4000d0, 0xc00307a3 },
 	{ 0x3d4000d4, 0xc50000 },
 	{ 0x3d4000dc, 0xf4003f },
@@ -1851,12 +1852,12 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d4000e8, 0x660048 },
 	{ 0x3d4000ec, 0x160048 },
 	{ 0x3d400100, 0x2028222a },
-	{ 0x3d400104, 0x807bf },
+	{ 0x3d400104, 0x8083f },
 	{ 0x3d40010c, 0xe0e000 },
 	{ 0x3d400110, 0x12040a12 },
 	{ 0x3d400114, 0x2050f0f },
 	{ 0x3d400118, 0x1010009 },
-	{ 0x3d40011c, 0x501 },
+	{ 0x3d40011c, 0x502 },
 	{ 0x3d400130, 0x20800 },
 	{ 0x3d400134, 0xe100002 },
 	{ 0x3d400138, 0x184 },
@@ -1873,9 +1874,10 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d4001b0, 0x11 },
 	{ 0x3d4001c0, 0x1 },
 	{ 0x3d4001c4, 0x1 },
-	{ 0x3d4000f4, 0xc99 },
-	{ 0x3d400108, 0x9121c1c },
+	{ 0x3d4000f4, 0x799 },
+	{ 0x3d400108, 0x9121b1c },
 	{ 0x3d400200, 0x1f },
+	{ 0x3d400208, 0x0 },
 	{ 0x3d40020c, 0x0 },
 	{ 0x3d400210, 0x1f1f },
 	{ 0x3d400204, 0x80808 },
@@ -1909,7 +1911,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d402110, 0x2040202 },
 	{ 0x3d402114, 0x2030202 },
 	{ 0x3d402118, 0x1010004 },
-	{ 0x3d40211c, 0x301 },
+	{ 0x3d40211c, 0x302 },
 	{ 0x3d402130, 0x20300 },
 	{ 0x3d402134, 0xa100002 },
 	{ 0x3d402138, 0x27 },
@@ -1918,7 +1920,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d402190, 0x3818200 },
 	{ 0x3d402194, 0x80303 },
 	{ 0x3d4021b4, 0x100 },
-	{ 0x3d4020f4, 0xc99 },
+	{ 0x3d4020f4, 0x599 },
 	{ 0x3d403020, 0x1001 },
 	{ 0x3d403024, 0xc3500 },
 	{ 0x3d403050, 0x20d000 },
@@ -1934,7 +1936,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d403110, 0x2040202 },
 	{ 0x3d403114, 0x2030202 },
 	{ 0x3d403118, 0x1010004 },
-	{ 0x3d40311c, 0x301 },
+	{ 0x3d40311c, 0x302 },
 	{ 0x3d403130, 0x20300 },
 	{ 0x3d403134, 0xa100002 },
 	{ 0x3d403138, 0xa },
@@ -1943,7 +1945,7 @@ struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
 	{ 0x3d403190, 0x3818200 },
 	{ 0x3d403194, 0x80303 },
 	{ 0x3d4031b4, 0x100 },
-	{ 0x3d4030f4, 0xc99 },
+	{ 0x3d4030f4, 0x599 },
 	{ 0x3d400028, 0x0 },
 };
 
@@ -2076,7 +2078,6 @@ struct dram_cfg_param ddr_fsp0_2d_cfg2[] = {
 	{ 0x54008, 0x61 },
 	{ 0x54009, 0xc8 },
 	{ 0x5400b, 0x2 },
-	{ 0x5400d, 0x100 },
 	{ 0x5400f, 0x100 },
 	{ 0x54010, 0x1f7f },
 	{ 0x54012, 0x110 },
Signature · 1 line
2.36.1
#6 lore raw

PATCH v2 3/5 board: verdin-imx8mp: update lpddr4 configuration and training

Quoted 13 lines

From: Emanuele Ghidoli <[email protected]>
Update LPDDR4 configuration and training using updated spreadsheet and tools from NXP using data from previous spreadsheet and verified toward datasheet:
- MX8M_Plus_LPDDR4_RPA_v9.xlsx
- mscale_ddr_tool_v3.30.exe
From:
https://community.nxp.com/t5/i-MX-Processors-Knowledge-Base/i-MX-8M-Family-DDR-Tool-Release/ta-p/1104467
Some register values differ due to these fixes/modifications:
- corrected calculation of T_CKPDX parameter (equal to tCKCKEH for LPDDR4)
- corrected ECC related items, none of which affect normal operation when ECC is not enabled
- corrected formula for calculation of tRTP in cell D122

Quoted 2 lines

Applied to u-boot-imx, next, thanks !

Best regards,
Stefano Babic

Signature · 5 lines
=====================================================================
DENX Software Engineering GmbH,        Managing Director: Erika Unter  
HRB 165235 Munich,   Office: Kirchenstr.5, 82194 Groebenzell, Germany
Phone: +49-8142-66989-53 Fax: +49-8142-66989-80 Email: [email protected]
=====================================================================
#7 lore raw

PATCH v2 4/5 board: verdin-imx8mp: compact slight different lpddr4 configuration

In reply to Marcel Ziswiler

From: Emanuele Ghidoli <[email protected]>

Deduplicate similar DDRC configurations and LPDDR4 training patterns by patching a single configuration.

The aim is to reduce the SPL memory footprint and simplify maintenance of lpddr4_timing.c

---

(no changes since v1)

 board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.c | 380 ++++----------------
 board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.h |  11 +
 board/toradex/verdin-imx8mp/spl.c           |   6 +-
 3 files changed, 75 insertions(+), 322 deletions(-)
 create mode 100644 board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.h
board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.c +61 -319
index 4f0bbe6ce16..29ea31e1461 100644
@@ -13,6 +13,33 @@
 
 #include <linux/kernel.h>
 #include <asm/arch/ddr.h>
+#include "lpddr4_timing.h"
+
+struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg_single_rank_patch[] = {
+	{ 0x3d400000, 0xa1080020},
+	{ 0x3d400200, 0x1f},
+	{ 0x3d40021c, 0xf07}
+};
+
+struct dram_cfg_param ddr_fsp0_cfg_single_rank_patch[] = {
+	{ 0x54012, 0x110},
+	{ 0x5402c, 0x1}
+};
+
+struct dram_cfg_param ddr_fsp1_cfg_single_rank_patch[] = {
+	{ 0x54012, 0x110},
+	{ 0x5402c, 0x1}
+};
+
+struct dram_cfg_param ddr_fsp2_cfg_single_rank_patch[] = {
+	{ 0x54012, 0x110},
+	{ 0x5402c, 0x1}
+};
+
+struct dram_cfg_param ddr_fsp0_2d_cfg_single_rank_patch[] = {
+	{ 0x54012, 0x110},
+	{ 0x5402c, 0x1}
+};
 
 struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg[] = {
 	/** Initialize DDRC registers **/
@@ -1835,311 +1862,7 @@ struct dram_fsp_msg ddr_dram_fsp_msg[] = {
 	},
 };
 
-struct dram_cfg_param ddr_ddrc_cfg2[] = {
-	/** Initialize DDRC registers **/
-	{ 0x3d400304, 0x1 },
-	{ 0x3d400030, 0x1 },
-	{ 0x3d400000, 0xa1080020 },
-	{ 0x3d400020, 0x1303 },
-	{ 0x3d400024, 0x1e84800 },
-	{ 0x3d400064, 0x7a017c },
-	{ 0x3d400070, 0x7027f90 },
-	{ 0x3d400074, 0x790 },
-	{ 0x3d4000d0, 0xc00307a3 },
-	{ 0x3d4000d4, 0xc50000 },
-	{ 0x3d4000dc, 0xf4003f },
-	{ 0x3d4000e0, 0x330000 },
-	{ 0x3d4000e8, 0x660048 },
-	{ 0x3d4000ec, 0x160048 },
-	{ 0x3d400100, 0x2028222a },
-	{ 0x3d400104, 0x8083f },
-	{ 0x3d40010c, 0xe0e000 },
-	{ 0x3d400110, 0x12040a12 },
-	{ 0x3d400114, 0x2050f0f },
-	{ 0x3d400118, 0x1010009 },
-	{ 0x3d40011c, 0x502 },
-	{ 0x3d400130, 0x20800 },
-	{ 0x3d400134, 0xe100002 },
-	{ 0x3d400138, 0x184 },
-	{ 0x3d400144, 0xc80064 },
-	{ 0x3d400180, 0x3e8001e },
-	{ 0x3d400184, 0x3207a12 },
-	{ 0x3d400188, 0x0 },
-	{ 0x3d400190, 0x49f820e },
-	{ 0x3d400194, 0x80303 },
-	{ 0x3d4001b4, 0x1f0e },
-	{ 0x3d4001a0, 0xe0400018 },
-	{ 0x3d4001a4, 0xdf00e4 },
-	{ 0x3d4001a8, 0x80000000 },
-	{ 0x3d4001b0, 0x11 },
-	{ 0x3d4001c0, 0x1 },
-	{ 0x3d4001c4, 0x1 },
-	{ 0x3d4000f4, 0x799 },
-	{ 0x3d400108, 0x9121b1c },
-	{ 0x3d400200, 0x1f },
-	{ 0x3d400208, 0x0 },
-	{ 0x3d40020c, 0x0 },
-	{ 0x3d400210, 0x1f1f },
-	{ 0x3d400204, 0x80808 },
-	{ 0x3d400214, 0x7070707 },
-	{ 0x3d400218, 0x7070707 },
-	{ 0x3d40021c, 0xf07 },
-	{ 0x3d400250, 0x1705 },
-	{ 0x3d400254, 0x2c },
-	{ 0x3d40025c, 0x4000030 },
-	{ 0x3d400264, 0x900093e7 },
-	{ 0x3d40026c, 0x2005574 },
-	{ 0x3d400400, 0x111 },
-	{ 0x3d400404, 0x72ff },
-	{ 0x3d400408, 0x72ff },
-	{ 0x3d400494, 0x2100e07 },
-	{ 0x3d400498, 0x620096 },
-	{ 0x3d40049c, 0x1100e07 },
-	{ 0x3d4004a0, 0xc8012c },
-	{ 0x3d402020, 0x1001 },
-	{ 0x3d402024, 0x30d400 },
-	{ 0x3d402050, 0x20d000 },
-	{ 0x3d402064, 0xc0026 },
-	{ 0x3d4020dc, 0x840000 },
-	{ 0x3d4020e0, 0x330000 },
-	{ 0x3d4020e8, 0x660048 },
-	{ 0x3d4020ec, 0x160048 },
-	{ 0x3d402100, 0xa040305 },
-	{ 0x3d402104, 0x30407 },
-	{ 0x3d402108, 0x203060b },
-	{ 0x3d40210c, 0x505000 },
-	{ 0x3d402110, 0x2040202 },
-	{ 0x3d402114, 0x2030202 },
-	{ 0x3d402118, 0x1010004 },
-	{ 0x3d40211c, 0x302 },
-	{ 0x3d402130, 0x20300 },
-	{ 0x3d402134, 0xa100002 },
-	{ 0x3d402138, 0x27 },
-	{ 0x3d402144, 0x14000a },
-	{ 0x3d402180, 0x640004 },
-	{ 0x3d402190, 0x3818200 },
-	{ 0x3d402194, 0x80303 },
-	{ 0x3d4021b4, 0x100 },
-	{ 0x3d4020f4, 0x599 },
-	{ 0x3d403020, 0x1001 },
-	{ 0x3d403024, 0xc3500 },
-	{ 0x3d403050, 0x20d000 },
-	{ 0x3d403064, 0x3000a },
-	{ 0x3d4030dc, 0x840000 },
-	{ 0x3d4030e0, 0x330000 },
-	{ 0x3d4030e8, 0x660048 },
-	{ 0x3d4030ec, 0x160048 },
-	{ 0x3d403100, 0xa010102 },
-	{ 0x3d403104, 0x30404 },
-	{ 0x3d403108, 0x203060b },
-	{ 0x3d40310c, 0x505000 },
-	{ 0x3d403110, 0x2040202 },
-	{ 0x3d403114, 0x2030202 },
-	{ 0x3d403118, 0x1010004 },
-	{ 0x3d40311c, 0x302 },
-	{ 0x3d403130, 0x20300 },
-	{ 0x3d403134, 0xa100002 },
-	{ 0x3d403138, 0xa },
-	{ 0x3d403144, 0x50003 },
-	{ 0x3d403180, 0x190004 },
-	{ 0x3d403190, 0x3818200 },
-	{ 0x3d403194, 0x80303 },
-	{ 0x3d4031b4, 0x100 },
-	{ 0x3d4030f4, 0x599 },
-	{ 0x3d400028, 0x0 },
-};
-
-/* P0 message block parameter for training firmware */
-struct dram_cfg_param ddr_fsp0_cfg2[] = {
-	{ 0xd0000, 0x0 },
-	{ 0x54003, 0xfa0 },
-	{ 0x54004, 0x2 },
-	{ 0x54005, 0x2228 },
-	{ 0x54006, 0x14 },
-	{ 0x54008, 0x131f },
-	{ 0x54009, 0xc8 },
-	{ 0x5400b, 0x2 },
-	{ 0x5400f, 0x100 },
-	{ 0x54012, 0x110 },
-	{ 0x54019, 0x3ff4 },
-	{ 0x5401a, 0x33 },
-	{ 0x5401b, 0x4866 },
-	{ 0x5401c, 0x4800 },
-	{ 0x5401e, 0x16 },
-	{ 0x5401f, 0x3ff4 },
-	{ 0x54020, 0x33 },
-	{ 0x54021, 0x4866 },
-	{ 0x54022, 0x4800 },
-	{ 0x54024, 0x16 },
-	{ 0x5402b, 0x1000 },
-	{ 0x5402c, 0x1 },
-	{ 0x54032, 0xf400 },
-	{ 0x54033, 0x333f },
-	{ 0x54034, 0x6600 },
-	{ 0x54035, 0x48 },
-	{ 0x54036, 0x48 },
-	{ 0x54037, 0x1600 },
-	{ 0x54038, 0xf400 },
-	{ 0x54039, 0x333f },
-	{ 0x5403a, 0x6600 },
-	{ 0x5403b, 0x48 },
-	{ 0x5403c, 0x48 },
-	{ 0x5403d, 0x1600 },
-	{ 0xd0000, 0x1 },
-};
-
-/* P1 message block parameter for training firmware */
-struct dram_cfg_param ddr_fsp1_cfg2[] = {
-	{ 0xd0000, 0x0 },
-	{ 0x54002, 0x101 },
-	{ 0x54003, 0x190 },
-	{ 0x54004, 0x2 },
-	{ 0x54005, 0x2228 },
-	{ 0x54006, 0x14 },
-	{ 0x54008, 0x121f },
-	{ 0x54009, 0xc8 },
-	{ 0x5400b, 0x2 },
-	{ 0x5400f, 0x100 },
-	{ 0x54012, 0x110 },
-	{ 0x54019, 0x84 },
-	{ 0x5401a, 0x33 },
-	{ 0x5401b, 0x4866 },
-	{ 0x5401c, 0x4800 },
-	{ 0x5401e, 0x16 },
-	{ 0x5401f, 0x84 },
-	{ 0x54020, 0x33 },
-	{ 0x54021, 0x4866 },
-	{ 0x54022, 0x4800 },
-	{ 0x54024, 0x16 },
-	{ 0x5402b, 0x1000 },
-	{ 0x5402c, 0x1 },
-	{ 0x54032, 0x8400 },
-	{ 0x54033, 0x3300 },
-	{ 0x54034, 0x6600 },
-	{ 0x54035, 0x48 },
-	{ 0x54036, 0x48 },
-	{ 0x54037, 0x1600 },
-	{ 0x54038, 0x8400 },
-	{ 0x54039, 0x3300 },
-	{ 0x5403a, 0x6600 },
-	{ 0x5403b, 0x48 },
-	{ 0x5403c, 0x48 },
-	{ 0x5403d, 0x1600 },
-	{ 0xd0000, 0x1 },
-};
-
-/* P2 message block parameter for training firmware */
-struct dram_cfg_param ddr_fsp2_cfg2[] = {
-	{ 0xd0000, 0x0 },
-	{ 0x54002, 0x102 },
-	{ 0x54003, 0x64 },
-	{ 0x54004, 0x2 },
-	{ 0x54005, 0x2228 },
-	{ 0x54006, 0x14 },
-	{ 0x54008, 0x121f },
-	{ 0x54009, 0xc8 },
-	{ 0x5400b, 0x2 },
-	{ 0x5400f, 0x100 },
-	{ 0x54012, 0x110 },
-	{ 0x54019, 0x84 },
-	{ 0x5401a, 0x33 },
-	{ 0x5401b, 0x4866 },
-	{ 0x5401c, 0x4800 },
-	{ 0x5401e, 0x16 },
-	{ 0x5401f, 0x84 },
-	{ 0x54020, 0x33 },
-	{ 0x54021, 0x4866 },
-	{ 0x54022, 0x4800 },
-	{ 0x54024, 0x16 },
-	{ 0x5402b, 0x1000 },
-	{ 0x5402c, 0x1 },
-	{ 0x54032, 0x8400 },
-	{ 0x54033, 0x3300 },
-	{ 0x54034, 0x6600 },
-	{ 0x54035, 0x48 },
-	{ 0x54036, 0x48 },
-	{ 0x54037, 0x1600 },
-	{ 0x54038, 0x8400 },
-	{ 0x54039, 0x3300 },
-	{ 0x5403a, 0x6600 },
-	{ 0x5403b, 0x48 },
-	{ 0x5403c, 0x48 },
-	{ 0x5403d, 0x1600 },
-	{ 0xd0000, 0x1 },
-};
-
-/* P0 2D message block parameter for training firmware */
-struct dram_cfg_param ddr_fsp0_2d_cfg2[] = {
-	{ 0xd0000, 0x0 },
-	{ 0x54003, 0xfa0 },
-	{ 0x54004, 0x2 },
-	{ 0x54005, 0x2228 },
-	{ 0x54006, 0x14 },
-	{ 0x54008, 0x61 },
-	{ 0x54009, 0xc8 },
-	{ 0x5400b, 0x2 },
-	{ 0x5400f, 0x100 },
-	{ 0x54010, 0x1f7f },
-	{ 0x54012, 0x110 },
-	{ 0x54019, 0x3ff4 },
-	{ 0x5401a, 0x33 },
-	{ 0x5401b, 0x4866 },
-	{ 0x5401c, 0x4800 },
-	{ 0x5401e, 0x16 },
-	{ 0x5401f, 0x3ff4 },
-	{ 0x54020, 0x33 },
-	{ 0x54021, 0x4866 },
-	{ 0x54022, 0x4800 },
-	{ 0x54024, 0x16 },
-	{ 0x5402b, 0x1000 },
-	{ 0x5402c, 0x1 },
-	{ 0x54032, 0xf400 },
-	{ 0x54033, 0x333f },
-	{ 0x54034, 0x6600 },
-	{ 0x54035, 0x48 },
-	{ 0x54036, 0x48 },
-	{ 0x54037, 0x1600 },
-	{ 0x54038, 0xf400 },
-	{ 0x54039, 0x333f },
-	{ 0x5403a, 0x6600 },
-	{ 0x5403b, 0x48 },
-	{ 0x5403c, 0x48 },
-	{ 0x5403d, 0x1600 },
-	{ 0xd0000, 0x1 },
-};
-
-struct dram_fsp_msg ddr_dram_fsp_msg2[] = {
-	{
-		/* P0 4000mts 1D */
-		.drate = 4000,
-		.fw_type = FW_1D_IMAGE,
-		.fsp_cfg = ddr_fsp0_cfg2,
-		.fsp_cfg_num = ARRAY_SIZE(ddr_fsp0_cfg2),
-	},
-	{
-		/* P1 400mts 1D */
-		.drate = 400,
-		.fw_type = FW_1D_IMAGE,
-		.fsp_cfg = ddr_fsp1_cfg2,
-		.fsp_cfg_num = ARRAY_SIZE(ddr_fsp1_cfg2),
-	},
-	{
-		/* P2 100mts 1D */
-		.drate = 100,
-		.fw_type = FW_1D_IMAGE,
-		.fsp_cfg = ddr_fsp2_cfg2,
-		.fsp_cfg_num = ARRAY_SIZE(ddr_fsp2_cfg2),
-	},
-	{
-		/* P0 4000mts 2D */
-		.drate = 4000,
-		.fw_type = FW_2D_IMAGE,
-		.fsp_cfg = ddr_fsp0_2d_cfg2,
-		.fsp_cfg_num = ARRAY_SIZE(ddr_fsp0_2d_cfg2),
-	},
-};
-
-/* quad die, dual rank aka 8 GB DDR timing config params */
+/* ddr timing config params */
 struct dram_timing_info dram_timing = {
 	.ddrc_cfg = ddr_ddrc_cfg,
 	.ddrc_cfg_num = ARRAY_SIZE(ddr_ddrc_cfg),
@@ -2154,17 +1877,36 @@ struct dram_timing_info dram_timing = {
 	.fsp_table = { 4000, 400, 100, },
 };
 
-/* dual die, single rank aka 1 GB (untested), 2 GB or 4 GB DDR timing config params */
-struct dram_timing_info dram_timing2 = {
-	.ddrc_cfg = ddr_ddrc_cfg2,
-	.ddrc_cfg_num = ARRAY_SIZE(ddr_ddrc_cfg2),
-	.ddrphy_cfg = ddr_ddrphy_cfg,
-	.ddrphy_cfg_num = ARRAY_SIZE(ddr_ddrphy_cfg),
-	.fsp_msg = ddr_dram_fsp_msg2,
-	.fsp_msg_num = ARRAY_SIZE(ddr_dram_fsp_msg2),
-	.ddrphy_trained_csr = ddr_ddrphy_trained_csr,
-	.ddrphy_trained_csr_num = ARRAY_SIZE(ddr_ddrphy_trained_csr),
-	.ddrphy_pie = ddr_phy_pie,
-	.ddrphy_pie_num = ARRAY_SIZE(ddr_phy_pie),
-	.fsp_table = { 4000, 400, 100, },
-};
+static void apply_cfg_patch(struct dram_cfg_param *cfg, int cfg_sz,
+			    struct dram_cfg_param *patch, int patch_sz)
+{
+	int i, j;
+
+	for (i = 0; i < cfg_sz; i++)
+		for (j = 0; j < patch_sz; j++)
+			if (cfg[i].reg == patch[j].reg)
+				cfg[i].val = patch[j].val;
+}
+
+void lpddr4_single_rank_training_patch(void)
+{
+	apply_cfg_patch(ddr_ddrc_cfg, ARRAY_SIZE(ddr_ddrc_cfg),
+			ddr_ddrc_cfg_single_rank_patch,
+			ARRAY_SIZE(ddr_ddrc_cfg_single_rank_patch));
+
+	apply_cfg_patch(ddr_fsp0_cfg, ARRAY_SIZE(ddr_fsp0_cfg),
+			ddr_fsp0_cfg_single_rank_patch,
+			ARRAY_SIZE(ddr_fsp0_cfg_single_rank_patch));
+
+	apply_cfg_patch(ddr_fsp1_cfg, ARRAY_SIZE(ddr_fsp1_cfg),
+			ddr_fsp1_cfg_single_rank_patch,
+			ARRAY_SIZE(ddr_fsp1_cfg_single_rank_patch));
+
+	apply_cfg_patch(ddr_fsp2_cfg, ARRAY_SIZE(ddr_fsp2_cfg),
+			ddr_fsp2_cfg_single_rank_patch,
+			ARRAY_SIZE(ddr_fsp2_cfg_single_rank_patch));
+
+	apply_cfg_patch(ddr_fsp0_2d_cfg, ARRAY_SIZE(ddr_fsp0_2d_cfg),
+			ddr_fsp0_2d_cfg_single_rank_patch,
+			ARRAY_SIZE(ddr_fsp0_2d_cfg_single_rank_patch));
+}
board/toradex/verdin-imx8mp/lpddr4_timing.h new file +11 -0
new file mode 100644
index 00000000000..95e74e37baf
@@ -0,0 +1,11 @@
+/* SPDX-License-Identifier: GPL-2.0-or-later */
+/*
+ * Copyright 2022 Toradex
+ */
+
+#ifndef __LPDDR4_TIMING_H__
+#define __LPDDR4_TIMING_H__
+
+void lpddr4_single_rank_training_patch(void);
+
+#endif /* __LPDDR4_TIMING_H__ */
board/toradex/verdin-imx8mp/spl.c +3 -3
index 7b383cc0d53..ab5bcbc0929 100644
@@ -21,8 +21,7 @@
 #include <dm/uclass.h>
 #include <power/pmic.h>
 #include <power/pca9450.h>
-
-extern struct dram_timing_info dram_timing2;
+#include "lpddr4_timing.h"
 
 DECLARE_GLOBAL_DATA_PTR;
 
@@ -38,7 +37,8 @@ void spl_dram_init(void)
 	 */
 	if (ddr_init(&dram_timing)) {
 		printf("Dual rank failed, attempting single rank configuration.\n");
-		ddr_init(&dram_timing2);
+		lpddr4_single_rank_training_patch();
+		ddr_init(&dram_timing);
 	}
 }
 
Signature · 1 line
2.36.1
#8 lore raw

PATCH v2 4/5 board: verdin-imx8mp: compact slight different lpddr4 configuration

Quoted 7 lines

From: Emanuele Ghidoli <[email protected]> Deduplicate similar DDRC configurations and LPDDR4 training patterns by patching a single configuration.
The aim is to reduce the SPL memory footprint and simplify maintenance of lpddr4_timing.c

Applied to u-boot-imx, next, thanks !

Best regards,
Stefano Babic

Signature · 5 lines
=====================================================================
DENX Software Engineering GmbH,        Managing Director: Erika Unter  
HRB 165235 Munich,   Office: Kirchenstr.5, 82194 Groebenzell, Germany
Phone: +49-8142-66989-53 Fax: +49-8142-66989-80 Email: [email protected]
=====================================================================
#9 lore raw

PATCH v2 5/5 board: verdin-imx8mp: change prints in spl_dram_init function

In reply to Marcel Ziswiler

From: Emanuele Ghidoli <[email protected]>

change prints to show which DDR configuration (single/dual rank) is used

---

Changes in v2:
- Use puts rather than printf in the SPL as suggested by Fabio. Thanks!

 board/toradex/verdin-imx8mp/spl.c | 14 ++++++++++----
 1 file changed, 10 insertions(+), 4 deletions(-)
board/toradex/verdin-imx8mp/spl.c +10 -4
index ab5bcbc0929..73729a42b45 100644
@@ -35,11 +35,17 @@ void spl_dram_init(void)
 	/*
 	 * Try configuring for dual rank memory falling back to single rank
 	 */
-	if (ddr_init(&dram_timing)) {
-		printf("Dual rank failed, attempting single rank configuration.\n");
-		lpddr4_single_rank_training_patch();
-		ddr_init(&dram_timing);
+	if (!ddr_init(&dram_timing)) {
+		puts("DDR configured as dual rank\n");
+		return;
 	}
+
+	lpddr4_single_rank_training_patch();
+	if (!ddr_init(&dram_timing)) {
+		puts("DDR configured as single rank\n");
+		return;
+	}
+	puts("DDR configuration failed\n");
 }
 
 void spl_board_init(void)
Signature · 1 line
2.36.1
#10 lore raw

PATCH v2 5/5 board: verdin-imx8mp: change prints in spl_dram_init function

Quoted 4 lines

From: Emanuele Ghidoli <[email protected]>
change prints to show which DDR configuration (single/dual rank) is used

Applied to u-boot-imx, next, thanks !

Best regards,
Stefano Babic

Signature · 5 lines
=====================================================================
DENX Software Engineering GmbH,        Managing Director: Erika Unter  
HRB 165235 Munich,   Office: Kirchenstr.5, 82194 Groebenzell, Germany
Phone: +49-8142-66989-53 Fax: +49-8142-66989-80 Email: [email protected]
=====================================================================
reviewer Reviewed-by on the v2 series
#11 lore raw
In reply to Marcel Ziswiler

Hi Marcel,

Quoted 6 lines · Marcel Ziswiler

From: Marcel Ziswiler <[email protected]>

This series contains the following DDR updates:

Quoted 8 lines

- update ddrc config for different lpddr4 memories
- fix lpddr4 refresh timing
- update lpddr4 configuration and training
- compact slight different lpddr4 configuration
- change prints in spl_dram_init function

Changes in v2:
- Use puts rather than printf in the SPL as suggested by Fabio. Thanks!

For the whole series: